Postępowanie z chorym we wstrząsie anafilaktycznym
Postępowanie we wstrząsie anafilaktycznym wymaga od lekarza szerokiej wiedzy medycznej. Zasady leczenia, ze względu na brak możliwości wykonywania badań na ludziach, są oparte o badania na zwierzętach oraz badaniach obserwacyjnych. Od wielu lat ogólne zalecenia nie ulegają zmianie. Poprawki dotyczą szczegółów.
Przed rozpoczęciem leczenia należy odpowiedzieć, czy rzeczywiście mamy do czynienia ze wstrząsem. Rozpoznanie, nawet dla wybitnego lekarza praktyka może być trudne, szczególnie, gdy badanie pacjenta ma charakter wyrywkowy, a badający nie ma odpowiednich narzędzi, np. ciśnieniomierza. Rozpoznanie anafilaksji wiąże się z koniecznością podjęcia natychmiastowych działań. Dalsza decyzja zależy od odpowiedzi pacjenta na leczenie. Zakres postępowania warunkują również okoliczności, w jakich doszło do pojawienia się objawów. Lekarz musi podjąć czynności z wykorzystaniem dostępnych mu w danej chwili możliwości.
W zależności od możliwości postępowanie obejmuje:
- usunięcie czynnika, który wywołał objawy zagrażające życiu, np. żądła, przerwanie podawania leku;
- próbę ograniczenia penetracji (np. założenie opaski uciskowej powyżej miejsca żądlenia);
- ocenę stanu świadomości pacjenta;
- zapewnienie drożności dróg oddechowych;
- jeżeli jest możliwe – dokonanie pomiaru ciśnienia;
- zabezpieczenie dostępu do żyły;
- podanie adrenaliny domięśniowo;
- podanie leku antyhistaminowego;
- wstępna ocena efektu działania i podjęcie dalszych kroków w zależności od stanu pacjenta.
Wezwanie pomocy zewnętrznej, np. karetki pogotowia, powinno odbywać się po wstępnym podaniu pacjentowi adrenaliny.
Część pacjentów posiada ampułkostrzykawkę z adrenaliną. Obowiązkiem osoby niosącej pomoc jest sprawdzenie, czy została ona użyta, a jeżeli tak, to czy we właściwy sposób. Jeżeli chory nie zdążył jej zastosować, należy ją użyć. Ważny jest szczegółowy instruktaż stosowania adrenaliny. Przypadkowe użycie może być przyczyną wystąpienia reakcji niepożądanych, np. martwicy miejscowej tkanek.
Przeczytaj także "
Przyczyny, obraz kliniczny i czynniki ryzyka anafilaksji"
dr Joanna Lange | 2.11.2009
