Kalendarz pylenia w Polsce
Kilka praktycznych informacji
W Polsce sezon pylenia roślin uczulających alergików zaczyna się zazwyczaj pod koniec stycznia i trwa nieprzerwanie do końca września. W tym czasie każdy alergik uczulony na pyłki roślin może doświadczać nasilenia dokuczliwych objawów pyłkowicy, takich jak swędzenie błon śluzowych nosa połączone z wyciekiem wodnistej wydzieliny, czy pieczenie i swędzenie spojówek. Jest rozdrażniony i pobudzony. W efekcie nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Czasem pojawia się kaszel. To objaw typowej astmy sezonowej. Niestety u niektórych „pyłkowców” objawy tylko częściowo zmniejszają się po wizycie u specjalisty i podaniu leków przeciwalergicznych. Duża grupa chorych jest kwalifikowana do immunoterapii, potocznie zwanej „odczulaniem”. Terapia ta ma wiele zalet i przy właściwym wyborze zastosowanego u pacjenta alergenu jest bardzo skuteczna.
Co mają zrobić ci wszyscy cierpiący na pyłkowicę alergicy, którzy z rozmaitych powodów nie chcą lub nie mogą być odczulani? Analiza schematu pylenia roślin uczulających w Polsce (patrz tabela poniżej) pozwala wyciągnąć kilka praktycznych wniosków:
- Dobra znajomość dolegliwości pozwala dobrze przygotować się do sezonu, zintensyfikować leczenie farmakologiczne, zwiększyć częstotliwość wizyt u prowadzącego specjalisty, aby na bieżąco ustalać ewentualne korekty leczenia. Niestety w związku z ciągłymi zmianami klimatycznymi obecnie występuje w Polsce duża zmienność w obrębie tych samych pór roku co znacznie utrudnia dobranie właściwej dla „pyłkowca” terapii.
- Zdarza się, że część pacjentów „ucieka” w wysokie góry czy nad morze przed sezonem pylenia traw, zbóż czy chwastów. Należy pamiętać, że sezony pylenia tych samych alergenów w różnych częściach Polski mogą być przesunięte w czasie, dzięki czemu dziecko wyjeżdżając nad morze może całkowicie ominąć nasilenie pylenia w głębi kontynentu.
- W trudnym okresie pylenia uczulającej rośliny (roślin) alergik powinien na bieżąco śledzić kalendarz pylenia i modyfikować działania, aby zmniejszyć ryzyko ataku. Na przykład wyjazd do lasu w okresie wiosenno-letnim, szczególnie po południu może być niebezpieczny, ponieważ w ciepłe wiosenne i letnie dni pyłki roślin unoszą się z rozgrzanym powietrzem wysoko w górę, w godzinach popołudniowych opadają na ziemię. Ta prawidłowość jest częstym powodem nasilania się kaszlu i kataru u alergików. W takiej sytuacji należy wrócić do miejsca o mniejszym stężeniu pyłków, zamknąć okna, spłukać włosy i skórę letnią wodą i przyjąć dodatkową porcje leku antyhistaminowego. W miarę możności alergicy w sezonie pylenia powinni chronić się w pomieszczeniach wyposażonych w specjalne filtry przeciwpyłowe (np. występujące w biurowcach czy samochodach wolne od pleśni systemy klimatyzacyjne).
- Należy brać pod uwagę wieloczynnikowość powodów dolegliwości, co oznacza, że nie tylko pylenie traw może wyzwalać objawy w czerwcu i lipcu, również uczulenie na zarodniki grzybów pleśniowych z rodzaju Alternaria w letnie ciepłe i dżdżyste dni przeplatane suchymi i wietrznymi, może być przyczyną braku poprawy pomimo np. odczulania na pyłki traw.
- Narastanie stężenia pyłków drzew takich jak leszczyna czy olcha jest najintensywniejsze w ciągu dnia (wraz ze wzrostem temperatury powietrza). Gwałtowny spadek następuje wieczorem (przy zerowej lub ujemnej temperaturze). Wykres takiego pylenia w czasie przypomina zęby piły. W przypadku pyłków traw i zbóż koncentracja narasta stopniowo w czasie, a wykres jest linią prostą stopniowo wznoszącą się. Ta różnica ma zasadniczy wpływ na charakter objawów u pacjentów uczulonych na drzewa lub trawy. Uczuleni na pyłki drzew mają gwałtowne ataki w środku dnia od pyłkowicy do astmy sezonowej włącznie. Natomiast pacjenci uczuleni na pyłki traw mają szansę lepiej tolerować objawy przynajmniej w początkowym okresie pylenia ich alergenów.
Podsumowując powyższe rozważania należy jeszcze raz podkreślić, że dobra znajomość sezonu pylenia i charakteru swoich dolegliwości dla każdego alergika ma zasadnicze znaczenie. W tym miejscu można parafrazować więc stare przysłowie – jeżeli nie można pokonać wroga, to należy go jak najlepiej poznać.
Przykłady orientacyjnego czasu pylenia roślin w Polsce
Poniższa tabela ma charakter orientacyjny a szczegółowe dane z uwzględnieniem odrębności różnych regionów kraju (np. okolice Suwałk i Wrocławia) są podawane przez odpowiednie serwisy w trybie on-line.
Pogrubioną czcionką zaznaczono rośliny, których pyłki mogą wywoływać nasilone objawy kliniczne u uczulonych na nie osób.
dr Witold Bartosiewicz | 03.12.2009
