zarejestrujprzypomnij hasło

Alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa u dzieci

Co to jest alergiczny nieżyt nosa?

Alergiczny nieżyt nosa to zespół objawów klinicznych wywołanych przez proces zapalny toczący się w błonie śluzowej nosa. Proces ten zapoczątkowany jest reakcją IgE-zależną.

Alergiczny nieżyt nosa stanowi problem zdrowotny na całym świecie. Choroba występuje powszechnie i dotyczy 25–30% populacji. Z ostatnich badań epidemiologicznych przeprowadzonych w Polsce i opublikowanych w 2008 roku wynika, że 25% dzieci w wieku 6–7 lat cierpi na alergiczny nieżyt nosa, 29% prezentuje objawy w wieku 13–14 lat, a 31% w wieku 20–44 lata. W wieku dziecięcym i u nastolatków alergiczny nieżyt nosa częściej występuje u chłopców.

Kto może chorować na alergiczny nieżyt nosa?

Najważniejszym z czynników ryzyka zachorowania na alergiczny nieżyt nosa jest atopia, czyli genetycznie uwarunkowana skłonność do nadmiernej produkcji przeciwciał skierowanych przeciwko czynnikom uczulającym (alergenom). Przeciwciała skierowane przeciwko alergenom to immunoglobuliny klasy E (IgE).

Rodzice przekazują skłonność do rozwoju alergicznego nieżytu nosa swojemu potomstwu jako tak zwaną „skazę atopową”. Dzieci rodziców nie obciążonych skazą atopową zapadają na choroby alergiczne dość rzadko. Częstość ta wzrasta do 40% jeśli jedno z rodziców prezentuje objawy alergii, natomiast jeśli oboje rodzice chorują na schorzenia atopowe, to ich potomstwo jest obciążone możliwością zachorowania co najmniej w 65%.

Jakie są objawy alergicznego nieżytu nosa?

Objawami alergicznego nieżytu nosa są:

  • wyciek wodnistej wydzieliny z nosa,
  • uczucie „zatkania nosa”,
  • świąd nosa,
  • kichanie,
  • zaburzenia węchu,
  • spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła.

Chorobie często towarzyszą objawy ze strony oczu, zwane alergicznym zapaleniem spojówek.

Świąd, wodnisty katar i napady kichania powstają pod wpływem przede wszystkim histaminy uwalnianej z komórek tucznych biorących udział w alergicznym procesie zapalnym błony śluzowej nosa. Chorych z tego typu objawami zwykle określamy mianem „kichaczy”.

Blokada przewodów nosowych jest głównym objawem przewlekłego nieżytu nosa, wówczas gdy pacjent narażony jest na długotrwały kontakt z alergenem. Tych chorych możemy nazwać „blokerami”.

U około 70% chorych spowodowane przez alergiczny nieżyt nosa kichanie, wyciek wydzieliny i zatkanie nosa nasila się w godzinach porannych.

W jaki sposób dochodzi do wystąpienia objawów w alergicznym nieżycie nosa?

Po kontakcie z czynnikiem uczulającym (alergenem) dochodzi do łączenia się alergenu z cząsteczkami immunoglobuliny E związanymi na komórce tucznej. Zapoczątkowuje to proces jej degranulacji czyli uwolnienia mediatorów – związków chemicznych, które są odpowiedzialne za reakcję natychmiastową, przejawiającą się świądem, kichaniem, wodnistą wydzieliną z nosa. Głównym mediatorem tej reakcji jest histamina. U 30–40% chorych obserwuje się późną fazę reakcji alergicznej, rozpoczynającą się po 4–5 godzinach, osiągającą maksymalne nasilenie po 6–12 godzinach od kontaktu z alergenem. Objawami są przede wszystkim zatkanie nosa, w znacznie mniejszym stopniu wyciek wydzieliny z nosa oraz kichanie. W późnej fazie reakcji alergicznej uwalniane są mediatory przyciągające do ogniska zapalnego komórki, dlatego w tym okresie charakterystyczna jest obecność komórek zapalnych w miejscach reakcji alergicznej, np. eozynofili.

Jakie są postacie alergicznego nieżytu nosa?

Alergiczny nieżyt nosa może mieć postać okresową lub przewlekłą:

  • w okresowym nieżycie nosa objawy występują przez mniej niż 4 dni w  tygodniu lub krócej niż 4 tygodnie,
  • w przewlekłym nieżycie nosa objawy utrzymują się dłużej niż 4 dni w  tygodniu i ponad 4 tygodnie.

Stopień ciężkości alergicznego nieżytu nosa może być łagodny, umiarkowany lub ciężki:

  • łagodny przebieg oznacza, że objawy nie mają wpływu na codzienne czynności i sen chorego,
  • w umiarkowanym przebiegu objawy zaburzają sen i codzienne czynności,
  • postać ciężka oznacza, że pacjent nie jest w stanie normalnie funkcjonować i spać bez przyjmowania leków.

Jakie mogą być inne rodzaje nieżytów nosa?

Objawy alergicznego nieżytu nosa zbliżone są do licznej grupy schorzeń niealergicznych, takich jak:

  • niealergiczny eozynofilowy nieżyt nosa (NARES),
  • hormonalny nieżyt nosa, np. w okresie pokwitania, w niedoczynności tarczycy,
  • nieżyt nosa spowodowany przez leki,
  • nieżyt nosa wywołany przez czynniki pokarmowe: czerwony pieprz, barwniki, środki konserwujące,
  • nieżyt nosa wywołany przez pobudzenie emocjonalne, np. stres.

Również czynniki fizyczne i chemiczne mogą powodować objawy przypominające nieżyt nosa. Do czynników tych należą między innymi: zimne, suche powietrze czy też opary farb i lakierów.

Jakie mogą być inne przyczyny niedrożności nosa u dzieci?

U niemowląt przyczyną niedrożności nosa mogą być:

  • wady wrodzone w obrębie nosa i twarzoczaszki,
  • infekcyjne stany zapalne błony śluzowej nosa,
  • urazy nosa,
  • przerost migdałka gardłowego,
  • guzy nosa.

U dzieci powyżej pierwszego roku życia przyczyną niedrożności nosa mogą być:

  • infekcyjne zapalenie błony śluzowej nosa,
  • przerost migdałka gardłowego,
  • zaburzenia rozwojowe, skrzywienie przegrody nosa,
  • ciała obce w nosie,
  • urazy nosa,
  • polipy nosa, guzy, naczyniaki.

Jakie alergeny wywołują objawy alergicznego nieżytu nosa? Jak ich unikać?

Do najczęściej uczulających alergenów powodujących okresowy alergiczny nieżyt nosa należą:

  • pyłki roślin wiatropylnych (drzew, traw, chwastów),
  • zarodniki grzybów pleśniowych zewnątrzdomowych (Alternaria, Cladosporium).

Przewlekły alergiczny nieżyt nosa spowodowany jest długotrwałą ekspozycją na całoroczne alergeny takie jak:

  • roztocze kurzu domowego,
  • alergeny zwierząt,
  • zarodniki grzybów pleśniowych wewnątrzdomowych.

W celu zmniejszenia ekspozycji na roztocze kurzu domowego należy:

  • zlikwidować rezerwuary kurzu – usunąć z domu dywany, kotary, wykładziny, meble tapicerowane,
  • przechowywać książki i czasopisma w zamkniętych regałach,
  • wymrażać pościel, poduszki, koce. Okresowo wymrażać w zamrażarce pościel i pluszowe zabawki,
  • sprzątać odkurzaczem z zestawem wysokowydajnych filtrów HEPA lub filtrów wodnych,
  • stosować przeciwroztoczowe pokrowce na materace, poduszki, kołdry,
  • często wietrzyć pomieszczenia w celu zmniejszenia stężenia alergenu i zmniejszenia wilgotności powietrza,
  • zachowywać temperaturę w pomieszczeniach mieszkalnych nie większą niż 18–20° C i wilgotność do 50%,
  • często przebywać w rejonach z małą ilością alergenu roztoczowego, np. w wysokich górach,
  • nie używać nawilżaczy powietrza.

W celu zmniejszenia ekspozycji na alergeny grzybów pleśniowych wewnątrzdomowych należy:

  • regularnie wietrzyć mieszkanie w celu zmniejszenia wilgotności powietrza i zmniejszenia stężenia alergenu,
  • osuszyć wilgotne ściany,
  • ocieplić przemarzające ściany,
  • wycierać do sucha podłogę w łazience i usuwać grzybnię znajdującą się między płytkami terakoty i glazury,
  • usunąć rośliny doniczkowe wymagające częstego podlewania,
  • przechowywać produkty spożywcze w lodówce , a odpadki kuchenne szybko usuwać,
  • nie używać nawilżaczy powietrza.

Aby unikać ekspozycji na alergeny pyłku roślin należy:

  • śledzić komunikaty o stężeniu pyłków roślin w powietrzu i – o ile jest to możliwe – w okresie szczytu pylenia pozostawać w pomieszczeniach zamkniętych,
  • zastosować filtry powietrza w mieszkaniu i samochodzie,
  • zamykać na noc okna w sypialni dziecka,
  • myć odsłonięte części ciała (twarz, szyję) po powrocie do domu,
  • wychodzić na spacer w godzinach wczesnopopołudniowych lub po silnym deszczu,
  • kosić (nie w obecności dziecka) nisko trawę w ogrodzie, nie dopuszczając do jej kwitnięcia,
  • ograniczyć wycieczki za miasto w okresie pylenia,
  • przebywać nad wodą,
  • dokładnie oczyścić mieszkanie z alergenów pyłku roślin zawartych w kurzu domowym, bezpośrednio po szczycie pylenia uczulającej rośliny.

W celu uniknięcia ekspozycji na alergeny zwierząt domowych należy:

  • usunąć zwierzę z domu lub, o ile jest to możliwe, regularnie kąpać zwierzę w celu zmniejszenia ilości alergenu na skórze i sierści,
  • usunąć źródła alergenu zwierzęcego zdeponowanego w dywanach, wykładzinach, tapicerowanych meblach. Potrafią się one tam utrzymywać nawet do 6 lat po usunięciu zwierzęcia z domu.

Jakie badania pozwalają na rozpoznanie alergicznego nieżytu nosa?

Do rozpoznania alergicznego nieżytu nosa i oceny stopnia jego ciężkości zasadnicze znaczenie ma:

  • wywiad zbierany od rodziców/opiekunów dziecka lub samego dziecka, uwzględniający częstotliwość, nasilenie, czas trwania, charakter i sezonowość objawów, jak również narażenie na potencjalne czynniki uczulające obecne w domu, szkole, miejscu zabaw,
  • badanie lekarskie oceniające zmiany w nosie, gardle, uszach,
  • badania diagnostyczne służące do wykrycia czynnika uczulającego: punktowe testy skórne, oznaczenie stężenia swoistych IgE, donosowe próby prowokacyjne.

Punktowe testy skórne są badaniem reaktywności skóry na alergeny. Dodatni wynik testu jest dowodem istnienia swoistego uczulenia skóry na dany alergen. Na wynik punktowych testów skórnych mają wpływ przyjmowane leki, nasilenie zapalnych zmian skórnych w miejscu wykonywanych testów, wiek chorego i sezonowe zmiany reaktywności skóry. Mimo, że wiek chorego wpływa na wielkość odpowiedzi w punktowych testach skórnych i u dzieci występuje zmniejszona reaktywność skóry, to dodatnie wyniki można obserwować już w okresie niemowlęcym. Ostateczne rozpoznanie uczulenia na określony alergen musi być poparte nie tylko dodatnim punktowym testem skórnym, ale również objawami choroby występującymi po kontakcie z tym alergenem. Testy skórne są bardziej czułe dla alergenów powietrznopochodnych (takich jak pyłki roślin, roztocze), niż dla alergenów pokarmowych.

Oznaczenie stężenia swoistych IgE w surowicy, w przeciwieństwie do całkowitego stężenia IgE, ma duże znaczenie praktyczne w ustaleniu czynnika uczulającego. Na oznaczenie stężenia swoistych IgE nie mają wpływu leki ani choroby skóry.

Jaki jest związek alergicznego nieżytu nosa z astmą oskrzelową?

Alergiczny nieżyt nosa uważany jest za czynnik ryzyka dla występowania astmy oskrzelowej. Objawy ze strony nosa często poprzedzają wystąpienie astmy. Ryzyko rozwoju astmy oskrzelowej jest 8-krotnie większe w porównaniu z osobami bez tego schorzenia. Udowodniono, że jeśli choroby te współistnieją, prawidłowe leczenie alergicznego nieżytu nosa korzystnie wpływa na przebieg astmy.

Jakie mogą być powikłania alergicznego nieżytu nosa?

Do najczęstszych powikłań alergicznego nieżytu nosa należą:

  • zapalenie zatok przynosowych,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • często alergiczny nieżyt nosa współistnieje z przerostem migdałka gardłowego, tzw. trzeciego migdałka.

Jak można najskuteczniej leczyć objawy alergicznego nieżytu nosa?

Terapia alergicznego nieżytu nosa obejmuje:

  • unikanie ekspozycji na alergen,
  • leczenie farmakologiczne,
  • immunoterapię (odczulanie),
  • edukację pacjenta.

W leczeniu należy przede wszystkim ograniczyć kontakt z alergenem wywołującym objawy kliniczne.

Leki stosowane w leczeniu alergicznego nieżytu nosa najczęściej podaje się donosowo lub doustnie. Główną zaletą podawania leków bezpośrednio do nosa jest możliwość uzyskania dużego stężenia leku w narządzie docelowym, co pozwala uniknąć ogólnoustrojowych działań niepożądanych lub je zminimalizować. W leczeniu alergicznego nieżytu nosa stosowane są:

  • doustne leki przeciwhistaminowe – zalecane są przede wszystkim leki przeciwhistaminowe II generacji,
  • leki złożone z doustnego leku przeciwhistaminowego i leku obkurczającego naczynia krwionośne błony śluzowej nosa,
  • miejscowe, podawane na błonę śluzową nosa, leki przeciwhistaminowe,
  • glikokortykosteroidy donosowe,
  • glikokortykosteroidy doustne – podawane są sporadycznie,
  • kromony,
  • leki obkurczające błonę śluzową nosa – podawane są krótkotrwale lub doraźnie,
  • leki przeciwcholinergiczne podawane miejscowo na błonę śluzowa nosa.

W leczeniu przewlekłego alergicznego nieżytu nosa o przebiegu umiarkowanym lub ciężkim z upośledzoną drożnością nosa lekami pierwszego wyboru są glikokortykosteroidy donosowe.
Jeżeli głównymi objawami są kichanie, swędzenie lub wyciek wydzieliny z nosa, w leczeniu najskuteczniejsze są leki przeciwhistaminowe doustne i podawane miejscowo na błonę śluzową nosa oraz leki obkurczające naczynia krwionośne błony śluzowej.
W leczeniu okresowego alergicznego nieżytu zalecane są leki przeciwhistaminowe. Podawane miejscowo glikokortykosteroidy włączane są do leczenia dopiero w przypadkach braku efektu powyższego leczenia.

Alergiczny nieżyt nosa jest ważnym wskazaniem do immunoterapii alergenowej (odczulania). Efektywność tej terapii jest wysoka, a ryzyko powikłań po podaniu preparatów odczulających niskie.

Jakie są prawidłowe sposoby donosowego przyjmowania leków?

Leki donosowe powinno się stosować płytko, kierując lek na boczną ścianę jamy nosowej. Pozwala to na prawidłowe umieszczenie leku w obrębie małżowiny środkowej i przewodu nosowego środkowego. Takie podanie zmniejsza liczbę powikłań i zwiększa skuteczność działania leku.
Konieczna jest również właściwa pozycja podczas przyjmowania leku do nosa. Sprzyja to prawidłowemu umieszczeniu leku na błonie śluzowej nosa.

Technika podania leku do nosa:

  • oczyścić nos,
  • położyć dziecko poziomo na plecach z głową odchyloną do tyłu,
  • podać lek na błonę śluzową nosa,
  • odczekać 30 sekund,
  • odwrócić głowę dziecka w prawo i odczekać 30 sekund, następnie w lewo i ponownie odczekać 30 sekund.

Prawidłowo podać lek do nosa można również w inny sposób:

  • oczyścić nos,
  • położyć dziecko poziomo na boku z głową nieco obniżoną i lekko skręconą w kierunku ramienia położonego wyżej,
  • podać lek na błonę śluzową nosa i odczekać 30 sekund,
  • powtórzyć czynność na drugim boku.

 
W przypadku stosowania leku w postaci aerozolu z pompką konieczne może być kilkakrotne uciśnięcie pompki, zanim dojdzie do wyzwolenia leku. O ile to możliwe, podczas podawania leku dziecko powinno wykonać powolny wdech przez nos, a po podaniu leku – wypuścić powietrze przez usta. Niewskazane jest stosowanie leków w pozycji stojącej lub siedzącej z głową odchyloną do tyłu. Powoduje to nieprawidłowe rozmieszczenie leku w jamie nosowej, zmniejsza skuteczność działania leku i zwiększa możliwość działań niepożądanych.

Jakie są najczęstsze błędy podczas podawania leków donosowo?

Do najczęstszych błędów w podawaniu leków do jam nosa należą:

  • podanie leku zbyt głęboko,
  • kierowanie strumienia leku na przegrodę nosa,
  • długotrwałe podawanie leków miejscowo obkurczających naczynia błony śluzowej nosa (u dzieci 5–7 dni).

Następstwem nieprawidłowego aplikowania leków do nosa może być:

  • krwawienie z błony śluzowej nosa,
  • uczucie nadmiernej suchości w nosie,
  • w rzadkich przypadkach może nawet dojść do perforacji (przerwania ciągłości) przegrody nosa.

Prawidłowo podawane leki donosowe mogą być stosowane bezpiecznie i przez długi okres czasu.

dr Anna Zawadzka-Krajewska  | 11.05.2009


 

DrukujPoleć znajomemuPodyskutuj na forum
KOMENTARZE
17.07.2014 Gość
też uważam, że homeopatia to łykanie cukru i picie wody, biore clatre, najważniejsze, że nie usypia, jak inne antyhistaminy, które mi zapisywano
28.08.2013 Gość
krople Euphrobium-nie polecam hemeopatii(jej właściwości to coś czego prawie nie ma)
14.03.2013 Gość
otrivin
18.02.2012 Gość
Tesia! wlasnie nie wiem co moze pomuc aby świad oczu i nosa ustapil ,wszystko juz stosowalam ale bezskutecznie to jest tak uciazliwe ze czasem zyc sie nie chce pozdrawiam
18.02.2012 Gość
Tesia! wlasnie nie wiem co moze pomuc aby świad oczu i nosa ustapil ,wszystko juz stosowalam ale bezskutecznie to jest tak uciazliwe ze czasem zyc sie nie chce pozdrawiam
1234 »
Strona 1/2
NAPISZ WŁASNY KOMENTARZ

Dodaj komentarz
Załóż własnego bloga

Nasi Eksperci

Autorzy tekstów są specjalistami z:

Samodzielnego Publicznego Dziecięcego Szpitala Klinicznego przy ul. Działdowskiej 1 w Warszawie

- dr n. med. Anna Zawadzka-Krajewska
- dr n. med. Agnieszka Krauze
- dr n. med. Joanna Lange
- dr n. med. Joanna Peradzyńska
- dr n. med. Witold Bartosiewicz
- psycholog kliniczny Milena Pyra
- psycholog kliniczny Beata Zduńczyk

Katedry Alergologii, Immunologii i Dermatologii Wydziału Nauk Biomedycznych i Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
- prof. dr hab. n. med. Rafał Pawliczak

Oddziału Dziecięcego Szpitala MSWiA w Krakowie
- dr n. med. Teresa Marek - Szydłowska


nowe wpisy na blogach

agabe
Wszyscy jesteśmy uczuleni. »
Zupełnie przypadkiem dowiedział...
agabe
Jak mam zdążyć? »
Dziś na 15.45 wiozę panny na ta...
agabe
Astma Poli »
Pola. Zdrowe dziecko, któr...
agabe
Zakupy! Czy ktoś widział sponsora? »
Nie jest źle. Igi atak się nie ...
agabe
Leków pochwała »
Jedno jest pewne – my wszys...

newsletter

Mamy już 637 zarejestrowanych użytkowników, którzy założyli 16 blogów i napisali 977 komentarzy!
Ostatnio założone blogi: misiaczek, Misiaczek, Shira
 
powered by Moonlight