Patogeneza reakcji obserwowanych po użądleniach
Reakcje alergiczne rozwijające się w wyniku użądlenia przebiegają głównie z udziałem IgE (reakcja natychmiastowa). Zdecydowanie rzadziej mają związek z innymi mechanizmami immunologicznymi.
Objawy kliniczne obserwowane po użadleniach
Objawy występujące po użądleniu owadów błonkoskrzydłych można podzielić na:
- prawidłowe reakcje miejscowe,
- duże reakcje miejscowe,
- systemowe reakcje anafilaktyczne,
- systemowe reakcje toksyczne,
- reakcje nietypowe.
Cechy kliniczne
reakcji fizjologicznych:
- ostry ból w czasie użądlenia,
- w ciągu kilku minut pojawia się zaczerwienienie, obrzęk i podrażnienie.
Cechy różnicujące z reakcjami alergicznymi:
- drobne reakcje lokalne – obrzęk o średnicy poniżej 4 cm i czasie trwania równym lub krótszym od 24 godzin,
- wyraźne reakcje lokalne – obrzęk o średnicy od 4–10 cm i czasie trwania równym lub krótszym od 24 godzin.
Duże reakcje miejscowe
Obrzęk w miejscu użądlenia o średnicy powyżej 10 cm i czasie trwania powyżej 24 godzin.
Systemowe reakcje anafilaktyczne
Najczęściej są mediowane IgE. Obowiązuje zazwyczaj skala czterostopniowa. Dokładna jej znajomość przez lekarza prowadzącego jest konieczna do podjęcia decyzji o immunoterapii.
Systemowe reakcje toksyczne
- nie należą do reakcji alergicznych,
- są wynikiem toksycznego oddziaływania jadów błonkówek,
- występują w następstwie licznych, jednoczasowych użądleń zwykle 50–100,
- są przyczyną:
- uszkodzenia miąższowego wątroby,
- hemolizy,
- DIC,
- rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych,
- martwicy cewkowej nerek,
- obrzęku mózgu.
Reakcje nietypowe
- objawy choroby posurowiczej, uogólnione zapalenie naczyń: gorączka, bóle stawowe, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, wykwity skórne;
- uszkodzenie nerek: kłębkowe zapalenie nerek, zespół nerczycowy;
- uszkodzenie układu krwiotwórczego (zaburzenia hematologiczne): trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna, DIC;
- uszkodzenie układu nerwowego: zapalenie nerwów obwodowych, zapalenie wielokorzonkowe, drgawki (napady typu padaczkowego), odwracalne i nieodwracalne objawy uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego;
- uszkodzenie serca: dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca.
Reakcje te rzadko są spotykane u dzieci. Mechanizm ich pojawiania się nie ma bezpośredniego związku z mechanizmem immunologicznym.
dr Joanna Lange | 18.06.2009
