Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych cz.3

Patogeneza reakcji obserwowanych po użądleniach

Reakcje alergiczne rozwijające się w wyniku użądlenia przebiegają głównie z udziałem IgE (reakcja natychmiastowa). Zdecydowanie rzadziej mają związek z innymi mechanizmami immunologicznymi.

Objawy kliniczne obserwowane po użadleniach

Objawy występujące po użądleniu owadów błonkoskrzydłych można podzielić na:

1. prawidłowe reakcje miejscowe,
2. duże reakcje miejscowe,
3. systemowe reakcje anafilaktyczne,
4. systemowe reakcje toksyczne,
5. reakcje nietypowe.

Cechy kliniczne reakcji fizjologicznych:

• ostry ból w czasie użądlenia,
• w ciągu kilku minut pojawia się zaczerwienienie, obrzęk i podrażnienie.

Cechy różnicujące z reakcjami alergicznymi:

• drobne reakcje lokalne – obrzęk o średnicy poniżej 4 cm i czasie trwania równym lub krótszym od 24 godzin,
• wyraźne reakcje lokalne – obrzęk o średnicy od 4–10 cm  i czasie trwania równym lub krótszym od 24 godzin.

Duże reakcje miejscowe

Obrzęk w miejscu użądlenia o średnicy powyżej 10 cm i czasie trwania powyżej 24 godzin.

Systemowe reakcje anafilaktyczne

Najczęściej są mediowane IgE. Obowiązuje zazwyczaj skala czterostopniowa. Dokładna jej znajomość przez lekarza prowadzącego jest konieczna do podjęcia decyzji o immunoterapii.

Systemowe reakcje toksyczne

• nie należą do reakcji alergicznych,
• są wynikiem toksycznego oddziaływania jadów błonkówek,
• występują w następstwie licznych, jednoczasowych użądleń zwykle 50–100,
• są przyczyną:
  • uszkodzenia miąższowego wątroby,
  • hemolizy,
  • DIC,
  • rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych,
  • martwicy cewkowej nerek,
  • obrzęku mózgu.

Reakcje nietypowe 

• objawy choroby posurowiczej, uogólnione zapalenie naczyń: gorączka, bóle stawowe, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, wykwity skórne;
• uszkodzenie nerek: kłębkowe zapalenie nerek, zespół nerczycowy;
• uszkodzenie układu krwiotwórczego (zaburzenia hematologiczne): trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna, DIC;
• uszkodzenie układu nerwowego: zapalenie nerwów obwodowych, zapalenie wielokorzonkowe, drgawki (napady typu padaczkowego), odwracalne i nieodwracalne objawy uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego;
• uszkodzenie serca: dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca.

Reakcje te rzadko są spotykane u dzieci. Mechanizm ich pojawiania się nie ma bezpośredniego związku z mechanizmem immunologicznym.

 

dr Joanna Lange | 18.06.2009